Rozmowy z psychopatami i zwyrodnialcami

Funkcjonalne skany MRI ujawniają tę pustkę. Gdy zwykli ludzie oglądają zdjęcia krwawych pchnięć nożem czy wypatroszonych ciał, ich ciała migdałowate — migdałokształtne struktury mózgowe odpowiedzialne za generowanie empatii — rozświetlają się intensywną aktywnością. U psychopatów te obszary pozostają ciemne, wykazując znacznie obniżoną aktywność lub jej całkowity brak. Zjawisko to, zwane niedostateczną aktywacją układu limbicznego, oznacza, że dosłownie nie są oni w stanie wytworzyć podstawowych emocji, które trzymają w ryzach prymitywne instynkty zabijania. Badacze Tiihonen i Kiehl odkryli, że psychopaci mają fizycznie mniejsze ciała migdałowate.

Berry-Dee posługuje się analogią londyńskiego metra. Jeśli produkcja dopaminy spada, a ciała migdałowate nie otrzymują wystarczającej dawki „paliwa

Berry-Dee nazywa to „tortem warstwowym" przemocy. Dzień po dniu, tydzień po tygodniu, dzieci z dysfunkcyjnych rodzin wchłaniają kolejne warstwy psychicznego i fizycznego znęcania się, aż maltretowanie staje się normą — tym, co autor określa mianem negatywnego warunkowania rodzicielskiego. Ojciec Petera Kürtena był brutalnym alkoholikiem, który gwałcił żonę na oczach dzieci. Miejscowy hycel nauczył młodego Kürtena torturować zwierzęta. W wieku dziewięciu lat Kürten utopił dwóch rówieśników.

Sygnały ostrzegawcze u Johna Christie'ego narastały w podobny sposób. Widok zwłok dziadka w wieku ośmiu lat wywołał u niego „fascynujące" uczucie drżenia. Siostry nad nim dominowały. Seksualne upokorzenie przyniosło mu przezwisko „Reggie-bez-fiuta". Profiler FBI John Douglas potwierdził, że przemoc Kürtena wobec zwierząt i podpalenia były podręcznikowymi reakcjami na chroniczne znęcanie się — dawały mu poczucie kontroli, którego odmawiały mu ojcowskie pobicia.

Neville Heath miał wszelkie atuty. Stabilna rodzina w Essex. Płatna szkoła prywatna. Talent sportowy. A mimo to nadepnął dziewczynce na palce w szkole i sadystycznie zbił inną linijką — skłonności sadystyczne bez żadnego środowiskowego wytłumaczenia. Płk Russell Williams miał zdrowe wychowanie, elitarne wykształcenie i wybitną karierę wojskową. Jego ojczym, fizyk jądrowy, zadbał o to, by obaj chłopcy otrzymali najlepszą edukację.

Berry-Dee nazywa to problemem „zgniłego jabłka». Czasem dziecko „A

Cykl dopaminowy wyjaśnia eskalację. Berry-Dee porównuje głód zabójcy do uzależnienia od czekolady: podwzgórze uruchamia uczucie nagrody podczas przyjemnych czynności, skłaniając osobę do ich powtarzania. Gdy potrzeby układu limbicznego nie zostają zaspokojone, poziom dopaminy spada, wywołując depresję, gniew i morderczą furię. Michael Ross, absolwent Cornella z IQ wynoszącym 150, był tak zniewolony tym cyklem, że jego więzienny terapeuta donosił, iż „masturbuje się co najmniej czterdzieści razy dziennie do tego stopnia, że ma rany na penisie".

Schemat jest przewidywalny. Voyeuryzm prowadzi do drobnych przestępstw seksualnych, eskalując przez brutalny gwałt aż do seryjnego morderstwa. Każda zbrodnia musi być intensywniejsza, ponieważ satysfakcja z poprzedniego zabójstwa zbyt szybko się ulotniła. Płk Williams przechodził od kradzieży bielizny do włamań, potem gwałtu, a następnie morderstwa — każdy etap był niewystarczający, by zaspokoić głód.

Dziesiątki lat wywiadów potwierdzają ten schemat. Berry-Dee nigdy nie spotkał seryjnego mordercy, który szczerze odczuwałby skruchę. Phillip Jablonski pisał z celi śmierci: „Nie odczuwam żadnych wyrzutów sumienia z powodu morderstw, gwałtów ani stręczycielstwa". Peter Kürten powiedział swojemu psychiatrze: „Wspominanie wszystkich szczegółów nie jest wcale nieprzyjemne. Wręcz sprawia mi to przyjemność". Arthur Shawcross z radością opisywał, jak jadł zamrożone części ciała ofiary, a potem gawędził z policjantami o zabójstwach w Dunkin' Donuts.

Zrzucają winę z chirurgiczną precyzją. Harvey Carignan upierał się, że każda ofiara sama sprowokowała własną śmierć. Neville Heath powiedział swojej dziewczynie, że pokój, w którym doszło do morderstwa, został po prostu pożyczony przez tajemniczego „Jacka". Michael Rafferty, który zgwałcił i zamordował ośmioletnią Tori Stafford, nie okazał żadnych emocji przez dwa dni przesłuchań. Ich psychopatologia nie jest zaprogramowana na skruchę — jedynie na użalanie się nad sobą z powodu utraty wolności.

Każdy zabójca opisany w książce utrzymywał fałszywą fasadę. Christie był „najbardziej dystyngowanym mężczyzną na ulicy

Maska jest aktywnie podtrzymywana. Christie wywiercił otwór szpiegowski nad drzwiami kuchni, by obserwować odwiedzających. Kürten wracał na miejsca zbrodni, by siedzieć w pobliskich kawiarniach, popijając piwo i obserwując działania policji. Berry-Dee porównuje ich do zamaskowanych drapieżników: niewidocznych w swoim środowisku, gotowych zaatakować w jednej chwili — a potem znikających z powrotem w normalności.

Płk Russell Williams to najbardziej mrożące krew w żyłach studium przypadku w książce Berry'ego-Dee. Dowodził bazą Canadian Forces Base Trenton — najbardziej ruchliwym wojskowym węzłem transportu lotniczego w kraju — posiadał certyfikat dostępu do informacji ŚCIŚLE TAJNYCH i pilotował samoloty VIP dla królowej i premiera. W tym samym czasie włamał się do 48 domów, by kraść damską bieliznę, dopuścił się wielu gwałtów i zamordował dwie kobiety. Berry-Dee proponuje schemat „istoty" i „normalnego ja": drapieżna istota popełniała zbrodnie, podczas gdy zdyscyplinowane normalne ja planowało je z wojskową precyzją.

Po każdym ataku Williams postanawiał, że nigdy więcej tego nie zrobi. Wracał do służby, funkcjonował normalnie, po czym postanowienie rozwiewało się, gdy ogarniały go nowe żądze. Jego kariera przetrwała każdą weryfikację — testy kompetencyjne, kontrole kryminalne, referencje dotyczące charakteru — a mimo to najwyraźniej nigdy nie wymagano od niego oceny psychologicznej. Dziesięciogodzinne przesłuchanie prowadzone przez detektywa Jima Smytha, wykorzystywane dziś jako narzędzie szkoleniowe na całym świecie, w końcu zdarło tę maskę.

Drobiazgowe planowanie rzadko obejmuje zacieranie śladów. Williams wjechał swoim SUV-em na zaśnieżoną posesję Jessiki Lloyd, zostawiając charakterystyczne odciski bieżnika opon i wyraziste ślady butów, które policja bezpośrednio powiązała z nim. Jodi Arias obsesyjnie planowała morderstwo Travisa Alexandra — wynajęła samochód na własne nazwisko, napełniła kanistry z benzyną, wyłączyła telefon — po czym zostawiła aparat fotograficzny zawierający opatrzone znacznikami czasu zdjęcia dokumentujące cały przebieg zabójstwa. Heath, poszukiwany na terenie całego kraju, zameldował się w luksusowym hotelu pod fałszywym nazwiskiem, ponownie zabił, a potem spokojnie wszedł na komisariat, żeby „pomóc" detektywom.

Ten schemat powtarza się w każdej sprawie. Christie zakopywał ciała na terenie własnej posesji, gdzie mógł je odkryć następny lokator. Kürten wysłał do gazety mapę z zaznaczonym „X". Berry-Dee określa to mianem cyklu „CHCĘ tego TERAZ, więc PIEPRZYĆ konsekwencje" — ta sama impulsywność, która napędza zabijanie, sabotuje również zatarcie śladów.