Người chị em khác nhà Bennet

Quyết tâm tiếp cận cha qua trí tuệ, Mary bắt đầu biên soạn một cuốn sách trích dẫn triết học tự tay làm, chép những đoạn văn yêu thích bằng mực màu lên giấy đẹp mua bằng tiền tiêu vặt của mình. Cô tưởng tượng cảnh tặng nó cho ông Bennet và thấy ông nhìn cô với sự ấm áp mà ông chỉ dành riêng cho Elizabeth. Dự án ngốn nhiều tháng lao động cẩn thận. Nhưng khi cô thăm dò — nhắc đến Tiến sĩ Fordyce trong câu chuyện — cha cô gạt phắt Fordyce là nhàm chán và rỗng tuếch. Những tác giả cô đã cặm cụi chép lại, theo đánh giá của ông, đều vô giá trị. Mary cất cuốn sách vào ngăn kéo bàn trang điểm, trang đề tặng chưa ai từng nhìn thấy. Cánh cửa dẫn đến tình cảm của cha vẫn đóng chặt. Ông sẽ không bao giờ đọc tác phẩm của cô, không bao giờ biết cô khao khát đến nhường nào để ông nhìn thấy cô như cô muốn được nhìn thấy.

Tại buổi vũ hội Netherfield của ông Bingley, Mary tình nguyện chơi đàn. Bản sonata Haydn của cô nhận được tràng vỗ tay lịch sự. Được khích lệ, cô cố hát — một quyết định mà thầy dạy piano đã cảnh báo rõ ràng là không nên. Giọng cô mỏng, phong thái rụt rè. Khán giả bắt đầu xì xào. Cô bắt gặp cô Bingley nhếch mép cười. Rồi cô thấy Elizabeth liếc nhìn cha đầy ý nghĩa. Ông Bennet xuất hiện bên cạnh và nói với cô, bằng giọng bình thản đến tàn nhẫn, rằng phần biểu diễn của cô đã kết thúc, rằng các quý cô khác cũng nên có lượt. Ông dẫn cô rời khỏi cây đàn. Cô Bingley lập tức chiếm lại nhạc cụ. Trên một chiếc ghế trong bóng tối, Mary phát hiện một ly dâu tây ông để lại mà không giải thích — điều gần nhất ông có thể làm để xin lỗi. Charlotte tìm thấy cô ngoài hiên và cố an ủi. Mary sẽ không bao giờ biểu diễn trước công chúng nữa.

Ông Collins cầu hôn Elizabeth, người từ chối thẳng thừng. Mary đã tự đặt mình vào vị trí lựa chọn hợp lý — chia sẻ Fordyce, chơi đàn cho ông ta, thể hiện những sở thích chung — nhưng Collins chẳng bao giờ để ý đến cô. Trong khi đó, Charlotte Lucas đã chiến lược chú ý đến ông ta, và chỉ trong vài ngày đã giành được lời cầu hôn và chấp nhận. Khi Charlotte thú nhận với Mary trên bức tường ven đường, cô đưa ra một lời giải thích cắt sâu hơn cả sự mất mát: sự khác biệt giữa họ, Charlotte nói, không phải tài năng hay trí tuệ mà là lòng tự trọng. Việc Mary không thể tin rằng mình đáng được yêu khiến không người đàn ông nào có thể muốn cô. Charlotte không thể xin lỗi — cô ấy đã quá lớn tuổi để hào phóng, ngay cả với một người bạn. Mary nhìn đàn quạ bay vòng trên ngọn cây và hiểu rằng Longbourn một ngày nào đó sẽ thuộc về Charlotte Collins.

Hai năm sụp đổ liên tiếp. Lydia bỏ trốn với Wickham; ông Darcy sắp xếp một cuộc hôn nhân vội vã để cứu gia đình. Rồi Elizabeth khiến mọi người sửng sốt khi chấp nhận chính Darcy, người đàn ông mà cô từng tuyên bố không thể chịu nổi. Jane lấy Bingley. Kitty lấy một mục sư. Bà Bennet đạt được hoài bão cả đời và mãn nguyện về sống với nhà Bingley. Rồi ông Bennet qua đời trong giấc ngủ mà không có dấu hiệu báo trước, và ngôi nhà Longbourn chuyển sang tay ông Collins. Vào ngày tang lễ, Mary lấy từ ngăn kéo cuốn sách trích dẫn cô làm cho cha, ôm chặt vào ngực, và khóc không kìm nén. Cô sẽ không bao giờ biết được niềm mãn nguyện khi làm cha vui lòng. Cô là người Bennet duy nhất chưa lập gia đình, không nhà, không thu nhập, và không có con đường phía trước.

Ở nhà Bingley, Caroline Bingley tiến hành một chiến dịch tàn nhẫn thanh lịch — chế giễu quần áo, sách vở, kính mắt của Mary. Khi Mary chơi một bản nhạc Scotland trên cây dương cầm phòng khách lần đầu tiên kể từ Netherfield, Caroline xuất hiện ở cửa và lặp lại những lời tàn khốc của cha cô. Mary chạy đến Pemberley, nơi ban đầu cô và Elizabeth khôi phục được phần nào sự thoải mái ngày xưa. Nhưng khi ông Darcy trở về cùng em gái Georgiana, Mary chứng kiến cô gái trẻ dễ dàng chiếm lấy vị trí mà cô từng hy vọng sẽ là của mình — khoác tay Elizabeth đi dạo, chơi đàn trước những lời khen ngợi nhiệt tình. Một buổi tối, đứng ở ngưỡng cửa phòng khách, nhìn bức chân dung gia đình khép kín quây quần bên cây đàn, Mary hiểu với sự rõ ràng hoàn hảo rằng cô không thuộc về ngôi nhà này giữa những con người xinh đẹp ấy.

Tại Longbourn, giờ đây sáng bóng dưới sự quản lý hiệu quả của Charlotte, Mary rút lui vào thư viện. Trước sự ngạc nhiên của cô, ông Collins đến cùng và đề nghị dạy cô bảng chữ cái Hy Lạp. Suốt nhiều tuần họ học cùng nhau, và Collins nở rộ — kiên nhẫn, thực sự vui mừng trước sự tiến bộ của cô. Sự bất bình của Charlotte ngày càng lộ rõ. Rồi Collins thú nhận với Mary rằng ông ước gì đã chọn cô, rằng sự đồng hành của cô cho ông thấy cuộc hôn nhân của mình thiếu thốn điều gì. Mary giằng xé giữa cơn giận dữ trước sự mù quáng của ông và lòng thương xót sâu sắc. Cô nói với ông rằng không gì có thể đến từ chuyện này — nhưng thúc giục ông hãy nói chuyện với Charlotte cởi mở như ông đã nói với cô. Cô từ bỏ những buổi học. Charlotte, giờ ấm áp hơn với chồng, nói thẳng với Mary rằng cô phải rời đi. Phu nhân Catherine đến thăm và cố sắp xếp cho Mary làm gia sư. Mary thay vào đó viết thư cho dì ở London.

Gia đình Gardiner không giống bất kỳ ngôi nhà nào Mary từng biết. Chú dì yêu thương nhau công khai, đối xử với bốn đứa con bằng tình cảm bình đẳng, và duy trì sự ấm áp lan tỏa đến mọi người bước vào. Dì Gardiner không làm ầm ĩ hay thúc ép mà cho Mary ăn, để cô ngủ muộn, và bao bọc cô bằng sự chăm sóc kín đáo. Dần dần, hạnh phúc bền bỉ của nhà Gardiner trở thành bài học. Mary bắt đầu nhận ra rằng sự mãn nguyện không phải do số phận ban tặng mà được vun đắp qua sự hào phóng hàng ngày, tiếng cười thay cho cáu kỉnh, lòng tốt thay cho oán hận. Cô dạy các cháu gái chơi piano. Cô khám phá những con phố trong Thành phố và tìm thấy tự do trong sự vô danh. Khi cô bắt gặp mình đang hạ thấp giá trị bản thân, dì cô ngăn lại một cách kiên quyết: điều kiện duy nhất để ở lại là Mary phải cố nói tử tế hơn về chính mình.

Elizabeth gửi tiền mua quần áo mới — một lời xin lỗi, gói trong bức thư thừa nhận đêm cô đã khiến Mary bị bắt im lặng ở Netherfield. Tại Harding and Howell, cửa hàng bách hóa lộng lẫy nhất London, Mary đang phân vân giữa vải cotton xanh lá và xanh dương thì một chàng trai xuất hiện ở quầy. Tom Hayward, một luật sư và là họ hàng xa của nhà Gardiner, tự xưng là chuyên gia thẩm định vải cotton và khuyên chọn màu xanh lá với vẻ tự tin thoải mái đến mức Mary không biết anh đang trêu đùa hay nghiêm túc. Trong bữa trà, anh tiết lộ đam mê thực sự là thơ ca — anh viết bài phê bình cho các tạp chí — và sự vui vẻ của anh vẫn nguyên vẹn trước lời thú nhận của Mary rằng cô hầu như chưa đọc thơ bao giờ. Họ đồng ý trao đổi sách: cô sẽ cho anh cuốn lịch sử của bà Macaulay; anh sẽ cho cô thứ gì đó có thể thay đổi tất cả.

Lựa chọn của Tom đến nơi: tập Lyrical Ballads của Wordsworth, kèm một mẩu giấy nhắn cô hãy đọc bằng trái tim, không phải bằng lý trí. Mary chật vật. Phân tích chẳng đem lại gì. Cô gạch chân, chú thích, đối chiếu — và những bài thơ chống lại mọi công cụ tra cứu lý tính. Rồi một đêm, nằm trên giường, cô từ bỏ cách tiếp cận thường lệ và chỉ đơn giản đọc. Bước đột phá đến mà không báo trước: Tu viện Tintern mở ra trước mắt cô, và cuối cùng cô hiểu được ý nghĩa của việc đầu hàng trước cái đẹp. Khi cô kể lại trải nghiệm cho Tom, sự vui đùa của anh biến mất hoàn toàn. Cô nói với anh rằng bài thơ cho cô thấy thiên nhiên có thể kết nối tâm hồn với điều gì đó cao cả hơn — rằng cô khao khát trở thành điều Wordsworth gọi là một linh hồn sống. Anh đáp, nghiêm trang và chân thành, rằng không ai nói với niềm đam mê như vậy mà lại có thể xa lạ với cảm xúc sâu sắc.

Tom sắp xếp một chuyến đi sáng sớm, kéo theo ông Gardiner miễn cưỡng làm người đi kèm. Khi mặt trời vượt qua những mái nhà, dát vàng lên tháp chuông và mái vòm, Tom đọc bài sonnet Cầu Westminster của Wordsworth bằng giọng trầm tĩnh, tự nhiên trong khi cả Thành phố nằm yên bên dưới. Mary buông mình theo nhịp điệu của ngôn từ và cảm thấy thế giới mở rộng ra. Sau đó, Tom nói riêng với cô rằng cô không bao giờ cần sợ mình là người vô cảm — cô hoàn toàn không phải như vậy. Ông Gardiner, xúc động trước cảnh tượng và trước ước nguyện lâu nay của vợ, đề xuất một chuyến du lịch gia đình đến Vùng Hồ. Tom sẽ đi cùng. Mary giấu cuốn Hướng dẫn đến Vùng Hồ của Wordsworth mà Tom tặng dưới gối mỗi đêm, thỉnh thoảng chạm vào để xác nhận nó là thật.

Phong cảnh choáng ngợp tất cả — hồ Windermere mênh mông lấp lánh, những ngọn núi xám đổ xuống bờ nước. Mary và Tom không rời nhau, đi bộ trên đồi, cười trước những bức phác họa tệ hại của mình, tranh luận về tiếng chim mà cả hai đều không nhận ra. Trên một sườn đồi gió lộng, anh gọi tên cô lần đầu tiên. Đêm đó, một mình trong phòng nhìn ra hồ, Mary cuối cùng thừa nhận điều cô đã chống lại suốt nhiều tuần: cô yêu anh. Rồi ông Ryder xuất hiện. Người bạn cũ quyến rũ, giàu có của Tom đã lần theo họ, mang theo Caroline Bingley và vợ chồng Hurst, vui vẻ cho rằng sự hiện diện của mình sẽ làm tăng niềm vui cho mọi người. Chỉ trong vài ngày, sự ấm áp của Tom dành cho Mary nguội lạnh. Anh không còn tìm cô, tránh ánh mắt cô trong bữa tối, đi dạo một mình. Mary hoang mang. Cô bắt đầu nghi ngờ là ghen tuông nhưng không hiểu nguồn cơn.

Đoàn người cố leo đỉnh Scafell để ngắm biển xa. Người dẫn đường cảnh báo cơn bão đang đến và thúc giục quay lại. Tom đồng ý. Nhưng Ryder, bị kích thích bởi lời ca ngợi bão núi của Wordsworth, muốn ở lại chứng kiến. Mary — giận dữ trước sự xa cách khó hiểu của Tom, mệt mỏi vì luôn là tiếng nói thận trọng — đứng về phía Ryder, đi ngược lại mọi bản năng lý trí cô có. Họ ở lại quá lâu. Mưa ập xuống như bức tường. Trên đường xuống núi khốn khổ, trơn trượt, Tom nắm tay Mary và dẫn cô xuống mà không một lời trách móc. Cô ngã; anh đỡ cô dậy. Ông Gardiner cử đội cứu hộ với ngựa thồ lên. Mary quyết tâm đối mặt với Tom sáng hôm sau. Nhưng lúc bình minh, anh đã đi — một mẩu thư ngắn gửi bà Gardiner viện cớ công việc gấp. Không một lời nhắn cho Mary. Nhiều tháng im lặng theo sau.

Trở lại London, Ryder thường xuyên đến thăm. Bà Bennet xuất hiện và, bị quyến rũ bởi ngoại hình và thu nhập của anh ta, vận động không ngừng để Mary chấp nhận. Ryder cầu hôn lần đầu bằng những lời mập mờ — gợi ý họ sống cùng nhau tự do ở Ý, ngoài vòng lễ giáo. Mary từ chối. Anh ta quay lại ngày hôm sau và cầu hôn đàng hoàng, lập luận rằng sự điềm tĩnh của cô sẽ cải thiện anh ta, rằng gần như là bổn phận của cô phải chấp nhận. Mary lại từ chối. Cô không thể lấy một người đàn ông mà cô không yêu, dù lý lẽ có hợp lý đến đâu. Mẹ cô tuyên bố Mary đã ném đi cơ hội cuối cùng và hoàn toàn rũ bỏ cô. Mary đối mặt với điều cô đã sợ hãi từ lâu: gần như chắc chắn sẽ sống cuộc đời độc thân. Cô viết lời từ chối trong một bức thư, chọn ngôn từ thay vì một cuộc phỏng vấn đau đớn nữa, và gửi đi bằng người hầu tối hôm đó.

Caroline Bingley lần theo Mary đến một tiệm bánh ngọt và đòi biết cô có thực sự từ chối Ryder không. Mary, được biến đổi bởi nhiều tháng độc lập và đau khổ, không còn co rúm. Cô nói với Caroline sự thật: cô không muốn Ryder, cô yêu Tom Hayward, và Caroline muốn làm gì với thông tin đó tùy ý. Đó là khoảnh khắc dũng cảm nhất đời cô. Caroline, tính toán rằng loại bỏ Mary khỏi vị trí đối thủ sẽ dọn đường cho chính mình đến với Ryder, viết thư cho Tom và tiết lộ lời tuyên bố của Mary từng chữ một. Cô ta chỉ có ý phục vụ bản thân. Nhưng bức thư đến tay Tom ở vùng quê Herefordshire, nơi anh đang lang thang trên Tu viện Tintern trong nỗi cô đơn khốn khổ, cố quyết định phải làm gì. Anh đọc bức thư của Caroline và lập tức lên đường đến London.

Tom đứng bên cửa sổ phòng khách phố Gracechurch, gầy hơn, rám nắng vì đi bộ, rõ ràng không vui. Trước khi anh kịp giải thích, Mary phá vỡ mọi quy tắc. Cô nói với anh rằng cô yêu anh — đã yêu anh từ lâu — và thà chấp nhận bị sỉ nhục còn hơn mất anh vì sự im lặng một lần nữa. Anh ôm cô vào lòng và thú nhận tất cả: anh rút lui vì Ryder đã bí mật trở thành người thừa kế của Phu nhân Catherine, và danh dự buộc anh không được tranh giành với người giàu hơn để cưới Mary. Anh đã sai. Anh kiêu hãnh và ngu ngốc và đã gây cho cô nỗi đau không thể tha thứ. Họ sẽ cưới ngay khi có thể sắp xếp. Trong ngôi nhà mới ở London, đo đạc phòng để đặt kệ sách và dương cầm, Mary nhét vào áo mảnh giấy mà ông Collins từng đưa cho cô, ghi lại niềm tin của Aristotle: hạnh phúc của chúng ta phụ thuộc vào chính chúng ta.