Trots en vooroordeel

Meneer Collins, de pompeuze geestelijke die Longbourn via het erfrecht zal erven, arriveert met het plan een van de dochters Bennet te huwen als genoegdoening. Mevrouw Bennet stuurt hem weg bij Jane — gereserveerd voor Bingley — richting Elizabeth. Zijn aanzoek is een meesterwerk van absurditeit: hij somt zijn redenen om te trouwen genummerd op, beroept zich op de goedkeuring van zijn beschermvrouwe Lady Catherine de Bourgh, en verzekert Elizabeth dat haar bescheiden fortuin nooit ter sprake zal komen. Ze weigert botweg, herhaaldelijk, maar hij kan zich niet voorstellen dat een vrouw het meent. Binnen enkele dagen richt hij zijn aandacht op Elizabeths beste vriendin, Charlotte Lucas — zevenentwintig, onopvallend en praktisch. Charlotte accepteert en kiest zekerheid boven sentiment. Elizabeth is geschokt: de vrouw die ze het meest vertrouwde is getrouwd met een man die noch verstandig noch aangenaam is, en noemde het een eerlijke overeenkomst.

Caroline Bingley schrijft Jane dat het hele Netherfield-gezelschap naar Londen is vertrokken zonder plannen om terug te keren. De brief duwt Jane met tactische precisie richting wanhoop: Caroline prijst Darcy's zus Georgiana als de perfecte partij voor haar broer, waarmee ze suggereert dat Bingleys genegenheid nooit serieus was. Elizabeth doorziet het plan onmiddellijk — Caroline wil hen scheiden — maar Jane kan niet geloven dat iemand tot zulke opzettelijke wreedheid in staat is. In Londen, waar ze logeert bij haar oom en tante Gardiner, bezoekt Jane Caroline en wordt met koele beleefdheid ontvangen, gevolgd door stilte. Vier weken verstrijken zonder een tegenbezoek. Wanneer Caroline eindelijk verschijnt, is haar houding onherkenbaar veranderd — kort, formeel, afwijzend. Jane schrijft Elizabeth dat ze de kennismaking geheel heeft opgegeven. De brief is kalm. Die kalmte is verwoestend.

Elizabeth logeert bij Charlotte in de pastorie van Hunsford wanneer Darcy en zijn neef kolonel Fitzwilliam voor Pasen op het nabijgelegen Rosings arriveren. Fitzwilliam onthult terloops dat Darcy zich onlangs feliciteerde met het redden van een vriend van een onverstandig huwelijk — onmiskenbaar Bingley en Jane. Die avond, nog kokend van woede, is Elizabeth alleen wanneer Darcy de kamer binnenkomt en verklaart, zichtbaar geagiteerd, dat hij van haar houdt — vurig, tegen zijn wil, tegen zijn verstand, tegen zijn beter oordeel. Hij spreekt over haar inferieure connecties, het ongepaste gedrag van haar familie, de vernedering die zo'n verbintenis zou betekenen. Elizabeth weigert hem met een felheid die hen beiden verbijstert. Ze beschuldigt hem ervan Janes geluk te hebben vernietigd, Wickham te hebben geruïneerd, en zich te hebben gedragen op een manier die geen heer zou goedkeuren. Hij vertrekt lijkbleek, en zij huilt een halfuur lang.

De volgende ochtend onderschept Darcy Elizabeth tijdens haar wandeling en overhandigt haar een brief — twee vellen dichtbeschreven schrift — buigt dan en verdwijnt. Hij behandelt haar beschuldigingen een voor een. Hij geloofde dat Jane onverschillig stond tegenover Bingley op basis van haar serene kalmte, en verzweeg voor Bingley dat Jane in Londen was. Wat Wickham betreft: de betrekking was nooit geweigerd — Wickham ontving drieduizend pond in plaats daarvan, verkwistte het geld en eiste vervolgens de betrekking op toen hij blut was. Erger nog: Wickham had geprobeerd te vluchten met Darcy's vijftienjarige zus Georgiana om haar fortuin van dertigduizend pond. Elizabeth herleest de brief tot ze hem uit het hoofd kent. Elke lezing ontneemt haar weer een zekerheid. Uiteindelijk geeft ze toe wat ijdelheid haar belette te zien: ze koesterde vooroordelen en noemde het inzicht.

Elizabeths oom en tante, de Gardiners, verleggen hun zomerreis naar Derbyshire, en Elizabeth stemt in met een bezoek aan Pemberley pas nadat ze heeft bevestigd dat Darcy afwezig is. Het landgoed verbaast haar — sierlijk in plaats van protserig, de tuinen gevormd door smaak, niet door ijdelheid. De huishoudster, die Darcy kent sinds hij vier was, beschrijft hem als de vriendelijkste meester die er bestaat, gul voor pachters en bedienden, toegewijd aan zijn zus. Elizabeth herkent de man die beschreven wordt nauwelijks. Ze staat voor zijn portret in de galerij en voelt voor het eerst iets warmers dan respect. Dan, terwijl ze het terrein oversteken om te vertrekken, verschijnt Darcy zelf — een dag eerder aangekomen. In plaats van koude trots begroet hij haar met zachte hoffelijkheid, vraagt naar haar familie en smeekt haar zijn zus te mogen voorstellen. Elizabeth kan nauwelijks spreken van verbazing.

Twee brieven van Jane verbrijzelen Elizabeths fragiele nieuwe geluk. De eerste meldt dat haar jongste zus Lydia vanuit Brighton is weggelopen met Wickham, vermoedelijk naar Schotland. De tweede, een dag later geschreven, onthult dat ze nooit naar Schotland zijn gegaan — ze bevinden zich ergens in Londen, ongetrouwd, en Wickham was kennelijk nooit van plan te trouwen. Elizabeth is alleen in de herberg in Lambton wanneer Darcy arriveert. Ze vertelt hem alles, niet in staat haar verdriet te verbergen — Lydia is geruïneerd, en misschien ook de reputatie van de hele familie. Darcy luistert, ijsbeert door de kamer met gefronste wenkbrauwen, en Elizabeth leest zijn uitdrukking als het einde van elke mogelijkheid. Een man die bezwaar maakte tegen haar connecties zou zich nooit kunnen verbinden aan Wickhams schoonzus. Ze is ervan overtuigd dat ze hem heeft verloren op het precieze moment dat ze weet dat ze van hem houdt.

Lydia trouwt met Wickham onder voorwaarden die te gunstig zijn om door de Bennets geregeld te zijn — schulden betaald, een officiersrang gekocht, geld vastgelegd. Meneer Bennet vermoedt dat zijn zwager meneer Gardiner de kosten heeft gedragen. Dan laat Lydia, die als schaamteloze bruid Longbourn bezoekt, per ongeluk vallen dat Darcy bij haar bruiloft aanwezig was. Elizabeth schrijft haar tante mevrouw Gardiner en ontvangt het volledige relaas: Darcy vertrok de dag na Elizabeth uit Derbyshire, spoorde Wickham op via een voormalige handlanger en regelde het huwelijk eigenhandig. Hij betaalde Wickhams schulden — meer dan duizend pond — kocht zijn officiersrang en legde extra geld vast voor Lydia, waarbij hij erop stond dat meneer Gardiner geen deel van de kosten op zich nam. Zijn opgegeven reden: zijn eigen trots had hem ervan weerhouden Wickham publiekelijk te ontmaskeren. Mevrouw Gardiner hint dat de werkelijke reden Elizabeth zelf was.

Bingley keert terug naar Netherfield, samen met Darcy. Op Longbourn observeert Elizabeth Darcy met wanhopige aandacht, maar hij is stil en houdt afstand. Mevrouw Bennet, zich niet bewust van wat ze hem verschuldigd is, behandelt hem met nauwelijks verholen onbeleefdheid terwijl ze over Bingley heen fladdert. Elizabeth schaamt zich diep. Tijdens meerdere bezoeken graviteert Bingley weer naar Jane met onmiskenbare warmte. Mevrouw Bennets doorzichtige plannetjes om hen alleen te laten zijn gênant maar doeltreffend: op een avond opent Elizabeth de deur van de salon en treft Bingley en Jane samen bij de haard, met blozende gezichten. Bingley fluistert iets tegen Jane en stormt de kamer uit om meneer Bennets toestemming te vragen. Jane, Elizabeth omhelzend, verklaart zichzelf het gelukkigste schepsel ter wereld. De lange scheiding is voorbij.

Een koets met vier paarden brengt Lady Catherine de Bourgh — Darcy's gebiedende tante — naar Longbourn, onaangekondigd en woedend. Ze heeft geruchten gehoord dat Elizabeth haar neef zal trouwen, en ze is gekomen om de belofte af te dwingen dat het nooit zal gebeuren. Darcy, zo houdt ze vol, is voorbestemd voor haar eigen ziekelijke dochter door een wiegafspraak. In een geladen confrontatie in de tuin eist Lady Catherine, dreigt en beledigt Elizabeths familie, haar fortuin en Lydia's schandaal. Elizabeth weigert enige belofte te doen. Ze zegt Lady Catherine dat als Darcy een aanzoek doet, zij zal beslissen op basis van haar eigen geluk, niet de wensen van zijn tante. Lady Catherine vertrekt in razernij — en brengt prompt alles over aan Darcy, in de verwachting hem te ontmoedigen. In plaats daarvan geeft Elizabeths weigering om de mogelijkheid te ontkennen hem de moed het opnieuw te proberen.

Terwijl ze samen wandelen en Bingley en Jane achterop raken, bedankt Elizabeth Darcy voor wat hij voor Lydia heeft gedaan. Hij zegt haar dat als ze hem bedankt, het alleen voor haarzelf mag zijn — zijn verlangen haar gelukkig te maken was de sterkste drijfveer achter alles. Dan, met een stem die zorgvuldig en kwetsbaar klinkt, vraagt hij of haar gevoelens nog hetzelfde zijn als afgelopen april. Elizabeth vertelt hem dat ze volkomen veranderd zijn. Het geluk dat dit teweegbrengt is anders dan alles wat een van beiden ooit heeft gekend. Ze wandelen mijlenver en reconstrueren de hele pijnlijke geschiedenis van hun kennismaking — hoe Lady Catherines verslag hem juist hoop gaf, hoe Elizabeths weigering de mogelijkheid te ontkennen betekende dat ze niet onherroepelijk tegen hem had besloten. Hij bekent dat hij door haar afwijzing werkelijk nederig is geworden. Zij geeft toe dat ijdelheid, niet verstand, haar oordeel bepaalde.

Elizabeth opent die avond haar hart voor Jane, en Jane — die zich niet kan voorstellen dat haar zus houdt van de man die ze ooit verafschuwde — is sprakeloos van verbazing. Wanneer Elizabeth het haar vader vertelt, schrikt meneer Bennet: hij weet dat Elizabeths levendige geest een huwelijk zonder oprechte achting niet zou overleven, en hij smeekt haar geen man te accepteren die ze niet kan respecteren. Ze verzekert hem, met tranen, dat ze werkelijk van Darcy houdt, en hij geeft toe — en zegt haar dat Darcy haar verdient. Mevrouw Bennets reactie doorloopt een cyclus van sprakeloos­heid tot delirium: speldengeld, rijtuigen, tienduizend per jaar. De vrouw die diezelfde ochtend Darcy nog onaangenaam noemde, kan hem nu niet genoeg prijzen. Elizabeth schrijft mevrouw Gardiner dat zij het gelukkigste schepsel ter wereld is — gelukkiger zelfs dan Jane, want Jane glimlacht slechts, terwijl zij lacht.