Kitap Hırsızı

Liesel belediye başkanının evine çamaşır teslim ettiğinde, Ilsa Hermann beklenmedik bir şey yapıyor. Çamaşır torbasını uzatmak yerine kenara çekiliyor ve kızı kestane rengi bir kapıdan nefesini kesen bir odaya götürüyor — yerden tavana kitaplarla donanmış duvarlar, her renkte binlerce sırt, raflara ışık serpen bir avize. Liesel elini tuşlara dokunan bir piyanist gibi kitapların üzerinde gezdiriyor. Ilsa, her zamanki bornozuna sarınmış halde, masanın başından izliyor; önceki savaşta donarak ölen oğlunun sessiz acısını taşıyan bir kadın. O yarayı hiç kapatmamış. İçine oğlunun adının karalandığı bir resimli kitap bunu doğruluyor. Liesel düzenli olarak gelmeye, soğuk zeminde okumaya başlıyor ve ikisi paylaşılan keder ve hikâyeler üzerine kurulu sessiz, kırılgan bir dostluk geliştiriyor.

Kasım 1940'ta genç bir adam, bir bavul ve bir Kavgam nüshasıyla 33 Himmel Sokağı'na geliyor. Stuttgart'lı yirmi dört yaşında Yahudi bir boksör olan Max Vandenburg, Hans'a iki soru soruyor: adı ve hâlâ akordeon çalıp çalmadığı. İkinci soru aslında şu anlama geliyor: bana hâlâ yardım edecek misin? On yıllar önce Birinci Dünya Savaşı'nda Max'ın babası Erik, Hans'a akordeon çalmayı öğretmiş ve müfrezenin geri kalanı katliam yürüyüşüne çıkarken Hans'ı mektup yazma görevine gönüllü yaparak hayatını kurtarmıştı. Hans, Erik'in dul eşine bu borcu ödeyeceğine söz vermişti. Şimdi o borç kapısından içeri giriyor — bir deri bir kemik, dehşet içinde, sayfaları bir anahtar ve harita gizleyen bir kitaba tutunarak. Hans karanlıkta kahve yapıyor. Pijamalı Liesel koridordan yabancıyı görüyor. Rosa tek kelime itiraz etmeden ona çorba veriyor.

Max, bodrumdaki boya tenekeleri ve örtü bezlerinin arkasında uyuyor, yalnızca geceleri ateşin yanına oturmak için çıkıyor. Liesel ona yavaş yavaş ısınıyor. Ortak dertlerini keşfediyorlar — her gece pusuya yatan kabuslar. Liesel ölü kardeşini görüyor rüyasında; Max ailesini terk ettiğini. Bir gece sönen ateşin başında oturup bu görüntüleri paylaşıyorlar ve aralarında bir şey değişiyor. Liesel, gökyüzünü göremediği için Max'a hava raporları vermeye başlıyor — ip gibi uzanan uzun bir bulutla mavi, ucunda damlayan bir güneş. Max onun tariflerini bodrum duvarına boyuyor. On ikinci doğum günü için Üstüne Eğilen Adam adlı bir resimli kitap yaratıyor; Kavgam'dan koparılıp badanalanmış sayfalara boyanmış. Führer'in sözleri silinmiş ve yerlerine dostluk hakkında, korkmayan bir kız hakkında bir hikâye konmuş.

Belediye başkanı alenen kemer sıkmayı savununca karısı Rosa'yı kovar — son çamaşır müşterisi. Haberi Liesel vermek zorunda kalır ve içinde bir şey patlar. Grande Strasse'ye geri yürür ve Ilsa Hermann'a her şeyi kusarak söyler: oğlunun öldüğünü ve yirmi yıldır ölü olduğunu, soğuk bir evde titremenin acınası olduğunu, teklif edilen kitabın cehenneme gidebileceğini. Islıkçı'yı kadının terlikli ayaklarının dibine fırlatır. Kelimeler yumruk gibi iner — Liesel, Ilsa'nın yüzünde yaralar oluştuğunu görebilir, fiziksel değil ama bir o kadar gerçek. Öfkesi boşalır boşalmaz utanç sel gibi gelir. Kendi ölü kardeşini hatırlar ve en çok sevdiği silahı — kelimeleri — kendisine yalnızca iyilik gösteren birini yaralamak için kullandığını anlar. Kütüphane penceresi, şaşırtıcı bir şekilde, açık kalır.

Rudy gözcülük yaparken Liesel açık kütüphane penceresinden tırmanıp Islıkçı'yı alır — Ilsa'nın zemininde okuduğu cinayet romanı. Rudy ona kitap hırsızı der ve bu isim öyle doğru gelir ki Liesel sırıtır. Ama haftalar sonra Viktor Chemmel adında zorba bir çete lideri yollarını keser. Kitabı Liesel'in elinden koparır ve bir disk gibi Amper Nehri'ne fırlatır. Rudy tereddüt etmez. Aralık suyunda beline kadar dalıp ıslak kitabı akıntıdan kapar. Orada titreyerek, sarı saçları gri öğleden sonranın içinde bir mum gibi parlayarak, kitabı kaldırır ve Liesel'den bir öpücük ister. Liesel reddeder. Rudy çıkar, kitabı uzatır ve bir daha asla sormaz. Bu ret, hayatının sessiz pişmanlığı olacaktır.

Noel'den sonra — Liesel bodruma kar getirip birlikte altmış santimlik bir kardan adam yaptıkları günden sonra — Max'ın bedeni çökmeye başlar. Şöminenin yanında yığılır ve Liesel'in yatağına taşınır; haftalarca bilinçsiz yatar. Rosa, bu adamı ölümünü seyretmek için evine almadığını ilan eder. Liesel her gün yüksek sesle okur ve komodinin üzerine küçük hediyeler dizer: söndürülmüş bir futbol topu, bir düğme, bir tüy, bir taş, kâğıda yazılmış bir bulut tarifi. Ölüm yatağın başına gelir ama geri püskürtülür. Max'ın sonunda gözlerini açtığı gün Rosa, kayıp bir saç fırçası hakkında bağırarak Liesel'in sınıfına dalar — özenle kurgulanmış bir numara. Koridorda yalnız kalınca gerçek haberi fısıldar ve Liesel'e çizik çizik bir oyuncak asker uzatır. Max'ın favorisi. Liesel, öğretmenin tokadına rağmen eve kadar sırıtır.

Eylül 1942. Sirenler çaldığında Hubermannlar bir komşunun daha derin bodrum sığınağına koşar, Max'ı yalnız bırakarak — götürmek çok tehlikeli, bodrum onu kurtaramayacak kadar sığ. Kalabalık bodrumda çocuklar çığlık atıyor, yetişkinler birbirine sarılıyor. Liesel Islıkçı'yı açıp yüksek sesle okumaya başlar. Kelimelerin mekaniği onu tamamen ele geçirir — kâğıt üzerinde mahsur kalmış bedenler, üzerinden yürüyebileceği. Birer birer ağlamalar durur. En huysuz komşular bile dinler. Tehlike geçti sinyali çalınca yetişkinler, ölebileceklerini unutturan kıza teşekkür eder. Bu sırada Max yukarıda bir perde aralığına sürünmüştür. Yirmi iki aydır ilk kez yıldızları görür ve sonra aileye gözlerini yaktıklarını söyler. Bodrumda, Kelime Sarsıcısı olacak şeyi çizmeye başlar.

Yahudiler Dachau yolunda Molching'den geçirilir ve kasaba seyretmek için sıralanır. Sendeleyerek yürüyen mahkûmlar arasında yaşlı bir adam sürekli düşer. Bacakları onu taşıyamaz. Hans, Liesel'in elini bırakır, boya arabasına uzanır, yolun ortasına yürür ve bir parça ekmek uzatır. Yahudi dizlerinin üzerine çöker, yüzünü Hans'ın baldırlarına gömer ve ağlar. Bir asker gelir ve mahkûmu altı kez kırbaçlar, sonra kırbacı Hans'a çevirir — sırtını yaran dört darbe. Liesel ve Rudy yol kenarından izler. Diğer Yahudiler geçerken terk edilmiş ekmeği kapar. Boya sokağa yayılır. Gümüş gözler seyircilerin hakaretleriyle taşlanır. Hans bir duvara yaslanır, bunalmış halde, ve bodrumu — orada saklanan Yahudi'yi — gözünün önüne getirir.

Aynı gece Max yiyecek ve sıcak giysilerle dolu bir bavul hazırlar. Ev halkı felç olmuştur — Hans, Gestapo'nun her an gelebileceğini bilir. Max, Liesel'in alnını öper ve ona bir şey bıraktığını ama henüz alamayacağını söyler. Sonra karanlıkta Himmel Sokağı'ndan yukarı yürür. Liesel mutfak penceresinden izler. Frau Diller'in dükkânının köşesinde arkasına bakmaz. El sallamaz. Hans ve Rosa mutfakta alçı gibi yüzlerle, nefes almadan dikilir. Üç hafta boyunca Hans hiç gelmeyen bir tutuklama için ön kapıda bekler. Nehir boyunca kararlaştırılmış bir buluşma noktasında yalnızca bir not bulur — Hans'a yeterince yaptığını söyleyen beş kelime. Ev, barışla hiçbir ilgisi olmayan bir sessizlikle dolar.

Ceza postayla gelir. Hans'ın uzun süredir reddedilen Nazi Partisi başvurusu aniden onaylanır — ve beraberinde bir celp kâğıdı gelir. Bir parti üyesi hizmet etmekten mutluluk duyar, diye açıklanır. Alex Steiner de aynı muameleye maruz kalır. Haftalar önce uzun paltolu iki adam Steiner ailesini ziyaret etmiş, atletik yeteneği ve sınav puanlarından etkilenerek Rudy'yi seçkin bir Nazi okuluna istemişti. Alex ve Barbara oğullarını teslim etmeyi reddetmişti. Şimdi her iki baba da misilleme olarak orduya çekilir — Hans, Essen'de hava saldırısı temizlik birliğine, Alex Viyana yakınlarında üniforma tamirciliğine atanır. Rosa her gece akordeonu göğsüne bağlayarak dua eder, ay ışığında yatağın kenarında oturur, tek bir tuşa bile basmaz. Onu giyerek uykuya dalar ve körükler sessiz kalır.

Ağustos 1943. Yahudiler yine Molching'den geçirilir ve Liesel Münih Sokağı'na koşar. Yola değil kalabalığı tarayan tek yüzü bulur — Max. Korteje dalıp kolunu yakalar. Max, ne kadar büyüdüğüne inanamadığını fısıldar. Liesel, Kelime Sarsıcısı'ndan — Max'ın dostlukları hakkındaki masalından — sözler okumaya başlar, cümleleri ona gıda gibi besler. Bir asker onu sürükleyip yere fırlatır. Arkadan tekrar girer. Max, mahkûmlar etrafından akıp geçerken hareketsiz durur ve kırbaç ikisinin de üzerine iner; ta ki Rudy, Liesel'i yola yatırıp üzerine çökene, yumruklarını ve gözyaşlarını emer halde, Max Dachau'ya doğru yürütülene kadar. Günler sonra bir ağaçlıkta Rudy'ye her şeyi anlatır — bodrum, saklanma, Yahudi.

Liesel, dünyaya duyduğu öfkeyle belediye başkanının kütüphanesinde bir kitabı paramparça ettikten sonra — kelimeler Hitler'in gücünü yarattığı ve kelimeler Yahudileri kamplara yürüttüğü için sayfa sayfa yırttıktan sonra — Ilsa Hermann, 33 Himmel Sokağı'na çizgili sayfaları olan küçük siyah bir cilt taşıyarak gelir. Liesel'e özür mektubunun iyi yazıldığını, gerçek bir yeteneği olduğunu söyler. Boş kitabı uzatır ve Liesel'den kendini cezalandırmamasını, kendisinin düştüğü gibi kedere hapsolmamasını ister. O gece Liesel, Max'ın bir zamanlar saklandığı ve Papa'nın duvarlara kelimeler boyadığı bodruma iner. Bir boya tenekesinin üzerine oturur, daha büyük birini masa olarak kullanır ve kalemi kâğıda koyar. Başlığını koyar: Kitap Hırsızı. Haftalarca her gece gaz lambası ışığında kendi hikâyesini yazar.

7 Ekim 1943. Herkes uyurken bombalar Himmel Sokağı'nı bulur. Sirenler çok geç çalar. Bodrumda yazan Liesel ne guguk kuşu sesini ne alarmları duyar. Aylar önce sığınak olarak yetersiz ilan edilen sığ alan yalnızca onu kurtarır. Kurtarma ekipleri onu çıkardığında kitabına sarılmış Papa diye haykırıyor. Kurtulup tanınmaz haldeki molozların arasında sendeliyor. Önce Rudy'yu buluyor — hareketsiz, sarışın, tozlu. Onu sarsıyor ve uyanması için yalvarıyor. Eğilip dudaklarını öpüyor, yumuşak ve gerçek, toz ve tatlılık ve pişmanlık tadında. Sonra Hans ve Rosa'yı buluyor, çakıl taşlarının arasında birbirine dolanmış. Aralarına oturuyor, annesinin elini tutuyor ve ona güzel olduğunu söylüyor. Papa'ya bakamıyor. Sonunda baktığında akordeonu bedeninin yanına koyuyor.