Những Ông Chủ Của Tiền Dễ

1. Sự chuyển giao quyền lực chưa từng có của Cục Dự trữ Liên bang: Từ chính sách tài khóa sang chính sách tiền tệ

"Quốc hội đã trở thành nơi chôn vùi ý tưởng, tham vọng và mục đích công cộng trong thời kỳ chính quyền Donald Trump."

Khoảng trống quyền lực được Fed lấp đầy. Khi Quốc hội ngày càng bế tắc và kém hiệu quả, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã bước vào khoảng trống đó, trở thành động lực chính trong chính sách kinh tế của Hoa Kỳ. Sự chuyển đổi này đánh dấu một bước ngoặt căn bản trong cách quản lý nền kinh tế Mỹ, từ chính sách tài khóa do dân chủ kiểm soát sang chính sách tiền tệ tập trung.

Sự suy giảm giám sát dân chủ. Vai trò mở rộng của Fed đồng nghĩa với việc các quyết định kinh tế quan trọng được đưa ra bởi những quan chức không do dân bầu, phần lớn tránh được sự giám sát công khai. Điều này làm dấy lên lo ngại về trách nhiệm giải trình và sự tập trung quyền lực vào tay một nhóm kỹ trị.

Những thay đổi then chốt trong vai trò của Fed:

• Nhà hoạch định chính sách kinh tế chủ chốt
• Người cho vay cuối cùng cho toàn bộ nền kinh tế, không chỉ riêng các ngân hàng
• Người quản lý thực tế giá tài sản
• Người bảo đảm ngầm cho sự ổn định của thị trường tài chính

2. Nới lỏng định lượng: Con dao hai lưỡi của kích thích kinh tế

"Từ năm 1913 đến 2008, Fed dần tăng cung tiền từ khoảng 5 tỷ USD lên 847 tỷ USD. Sự gia tăng cơ sở tiền tệ này diễn ra chậm rãi, theo một đường dốc nhẹ nhàng. Rồi, từ cuối 2008 đến đầu 2010, Fed in thêm 1,2 nghìn tỷ USD."

Quy mô và tốc độ chưa từng có. Nới lỏng định lượng (QE) là bước ngoặt mạnh mẽ so với chính sách tiền tệ truyền thống. Bằng cách mua lượng lớn tài sản, Fed bơm hàng nghìn tỷ đô la vào hệ thống tài chính với tốc độ chưa từng thấy, làm thay đổi căn bản bức tranh kinh tế.

Lợi ích và rủi ro không đồng đều. Dù QE được ghi nhận là giúp ổn định thị trường tài chính và hỗ trợ phục hồi kinh tế, lợi ích của nó không được phân phối đồng đều. Chính sách này ưu ái chủ sở hữu tài sản và các tổ chức tài chính, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ rủi ro hệ thống mới.

Tác động chính của QE:

• Thổi phồng giá tài sản (cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản)
• Khuyến khích đầu tư mạo hiểm và đầu cơ
• Mở rộng khoảng cách giàu nghèo
• Tạo điều kiện cho bong bóng tài sản
• Giảm lợi suất tài sản an toàn, buộc nhà đầu tư tìm đến các khoản đầu tư rủi ro hơn

3. Chính sách lãi suất bằng 0 (ZIRP) và những hệ quả không mong muốn

"Chế độ ZIRP đạt đến mức cực đoan trong thập niên 2000. Fed đóng vai trò then chốt trong việc thổi phồng bong bóng tài sản lớn nhất, dẫn đến cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ Đại Suy thoái."

Biến dạng hệ thống tài chính. ZIRP thay đổi căn bản động lực của hệ thống tài chính, khuyến khích rủi ro quá mức và tạo ra tâm lý "tìm kiếm lợi suất" trong giới đầu tư. Điều này dẫn đến việc giá tài sản tăng vọt trên nhiều thị trường, từ cổ phiếu, bất động sản đến nợ doanh nghiệp.

Hệ quả kinh tế dài hạn. Mặc dù ZIRP ban đầu được áp dụng như biện pháp tạm thời chống suy thoái, việc duy trì lâu dài đã gây ra những hậu quả sâu rộng cho nền kinh tế. Nó làm suy yếu các tín hiệu thị trường bình thường, có thể dẫn đến phân bổ vốn sai lệch và tạo ra các công ty "xác sống" chỉ tồn tại nhờ nợ rẻ.

Tác động chính của ZIRP:

• Bùng nổ phát hành nợ doanh nghiệp
• Tăng trưởng các khoản vay đòn bẩy và CLO
• Kìm hãm tín hiệu giá thị trường
• Phân bổ vốn không hiệu quả
• Tăng tính dễ tổn thương của hệ thống tài chính

4. Thomas Hoenig: Tiếng nói đơn độc phản đối sự lạm quyền của Fed

"Kính trọng, không."

Phản đối có nguyên tắc. Thomas Hoenig, chủ tịch Fed Kansas City, nổi lên như nhà phê bình mạnh mẽ nhất trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đối với các chính sách mở rộng của Fed. Những phiếu chống kiên định của ông vào năm 2010 đã làm nổi bật rủi ro và hậu quả lâu dài tiềm tàng của nới lỏng định lượng và lãi suất bằng 0.

Cảnh báo được xác nhận. Nhiều lo ngại của Hoenig về bong bóng tài sản, bất ổn tài chính và khó khăn trong việc thu hồi các chính sách tiền tệ đặc biệt đã trở thành hiện thực trong những năm sau đó. Quan điểm của ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân nhắc hậu quả dài hạn trong quyết định chính sách tiền tệ.

Những điểm chính trong phản đối của Hoenig:

• Rủi ro bong bóng tài sản và bất ổn tài chính
• Phân bổ nguồn lực sai lệch do lãi suất thấp nhân tạo
• Khó khăn trong việc thu hồi các chính sách đặc biệt
• Tăng khoảng cách giàu nghèo
• Tầm quan trọng của việc duy trì độc lập và uy tín của Fed

5. Khủng hoảng tài chính 2008: Chất xúc tác cho chính sách tiền tệ cấp tiến

"Dễ dàng nhận thấy quy mô hành động của Fed khi so sánh với những gì Fed đã làm trong thế kỷ trước. Từ 1913 đến 2008, Fed in thêm tiền mỗi năm với tốc độ ổn định, tăng cung tiền gọi là 'cơ sở tiền tệ.' Từ 1960 đến 2007, Fed tăng cơ sở tiền tệ thêm 788 tỷ USD. Trong các đợt cứu trợ năm 2008, Fed in gần 875 tỷ USD."

Can thiệp chưa từng có. Khủng hoảng tài chính 2008 buộc Fed phải thực hiện các biện pháp đặc biệt, mở rộng bảng cân đối kế toán và áp dụng các chính sách phi truyền thống như nới lỏng định lượng. Những hành động này đánh dấu bước ngoặt trong chính sách tiền tệ, mở ra kỷ nguyên mới cho sự can thiệp của ngân hàng trung ương.

Ảnh hưởng lâu dài. Phản ứng của Fed với khủng hoảng đã thay đổi căn bản mối quan hệ giữa ngân hàng trung ương, thị trường tài chính và nền kinh tế rộng lớn hơn. Nó tạo tiền lệ cho các can thiệp quy mô lớn sẽ được lặp lại và mở rộng trong các cuộc khủng hoảng tương lai.

Các hành động chính của Fed trong và sau khủng hoảng 2008:

• Hạ lãi suất gần bằng 0
• Khởi động nhiều đợt nới lỏng định lượng
• Mở rộng các cơ chế cho vay đến nhiều thị trường
• Cung cấp hướng dẫn chính sách trong tương lai
• Đảm nhận thêm trách nhiệm điều tiết

6. Sự nghiện tiền rẻ của Phố Wall và vai trò tiếp tay của Fed

"Về cơ bản, chúng ta đã xã hội hóa rủi ro tín dụng. Và chúng ta đã thay đổi mãi mãi cách thức hoạt động của nền kinh tế," Scott Minerd, cố vấn Fed và nhà giao dịch cấp cao tại Guggenheim Investments, nói. "Fed đã làm rõ rằng đầu tư thận trọng sẽ không được chấp nhận."

Rủi ro đạo đức gia tăng. Các lần can thiệp liên tiếp của Fed để hỗ trợ thị trường tài chính tạo ra nhận thức rằng Fed sẽ luôn can thiệp để ngăn chặn sụt giảm lớn. "Fed put" này khuyến khích đầu tư mạo hiểm quá mức và đầu cơ, làm tăng tính dễ tổn thương của hệ thống.

Biến dạng động lực thị trường. Chính sách tiền rẻ dẫn đến sự bùng nổ của kỹ thuật tài chính và các công cụ nợ rủi ro. Sự tăng trưởng của các khoản vay đòn bẩy, CLO và các sản phẩm tài chính phức tạp khác được thúc đẩy trực tiếp bởi nhu cầu tìm kiếm lợi suất trong môi trường lãi suất thấp.

Ví dụ về phản ứng của Phố Wall với chính sách Fed:

• Bùng nổ phát hành nợ doanh nghiệp
• Tăng trưởng vốn cổ phần tư nhân và mua lại bằng đòn bẩy
• Tăng cường mua lại cổ phiếu
• Sự gia tăng các công ty "xác sống"
• Sự bùng nổ giao dịch và đầu cơ của nhà đầu tư cá nhân (ví dụ: Robinhood)

7. Hành trình của Jerome Powell: Từ vốn cổ phần tư nhân đến Chủ tịch Fed

"Những phê bình của Powell dựa trên kinh nghiệm nhiều thập kỷ trong vốn cổ phần tư nhân, và ông sử dụng dữ liệu cứng cùng các cuộc phỏng vấn với các mối quan hệ trong ngành để làm cho các phê bình về QE vừa cụ thể vừa đáng báo động."

Góc nhìn nội bộ. Nền tảng của Jerome Powell trong vốn cổ phần tư nhân và ngân hàng đầu tư mang lại cho ông những hiểu biết độc đáo về tác động của chính sách Fed lên thị trường tài chính. Ban đầu hoài nghi về nới lỏng định lượng, quan điểm của Powell dần thay đổi khi ông thăng tiến trong hệ thống Fed.

Lãnh đạo thực dụng. Với vai trò Chủ tịch Fed, Powell đối mặt với những thách thức chưa từng có, bao gồm đại dịch COVID-19. Phương pháp của ông kết hợp giữa sự tiếp nối và sẵn sàng đẩy mạnh chính sách tiền tệ vượt qua giới hạn của các người tiền nhiệm.

Những điểm chính trong nhiệm kỳ của Powell tại Fed:

• Ban đầu chỉ trích QE, sau đó ủng hộ chính sách mở rộng
• Giám sát các can thiệp tiền tệ lớn nhất trong lịch sử Fed
• Quản lý chuyển đổi khỏi các chính sách thời khủng hoảng
• Đối mặt áp lực từ Tổng thống Trump và thị trường tài chính
• Dẫn dắt phản ứng của Fed với đại dịch COVID-19

8. Khủng hoảng thị trường repo: Cảnh báo về tính dễ tổn thương hệ thống

"Cơn hoảng loạn repo không hề giảm bớt. Nhưng điều đáng lo hơn, lãi suất Fed Funds dường như sắp vượt mức do FOMC đặt ra."

Lộ diện những điểm yếu tiềm ẩn. Khủng hoảng thị trường repo tháng 9 năm 2019 phơi bày những điểm yếu bất ngờ trong hệ thống tài chính, dù nền kinh tế đã mở rộng và thị trường có vẻ ổn định. Nó cho thấy sự phụ thuộc liên tục của hệ thống tài chính vào sự hỗ trợ của Fed và nguy cơ xảy ra các cuộc khủng hoảng thanh khoản đột ngột.

Vai trò mở rộng của Fed được củng cố. Khủng hoảng buộc Fed phải can thiệp mạnh mẽ vào thị trường repo, trở thành điểm tựa vững chắc thường trực. Điều này càng mở rộng dấu chân của ngân hàng trung ương trên thị trường tài chính và đặt ra câu hỏi về tính bền vững của các can thiệp.

Những điểm chính của khủng hoảng thị trường repo:

• Tăng đột biến lãi suất cho vay ngắn hạn
• Fed phải can thiệp bằng thanh khoản khẩn cấp
• Lộ rõ giới hạn của khung pháp lý sau 2008
• Nêu bật rủi ro từ đòn bẩy của quỹ đầu cơ và giao dịch chênh lệch
• Dẫn đến việc Fed tiếp tục mở rộng bảng cân đối kế toán

9. Đại dịch COVID-19: Can thiệp cực đoan nhất của Fed

"Trong khoảng chín mươi ngày, Fed tạo ra 3 nghìn tỷ USD. Đây là số tiền tương đương với lượng tiền Fed in trong khoảng ba trăm năm trước đó với tốc độ bình thường, trước khủng hoảng 2008."

Quy mô và phạm vi chưa từng có. Phản ứng của Fed với đại dịch COVID-19 vượt xa cả các hành động trong khủng hoảng 2008. Fed triển khai nhiều công cụ, bao gồm các cơ chế mới hỗ trợ thị trường nợ doanh nghiệp và doanh nghiệp nhỏ, đẩy giới hạn nhiệm vụ của mình lên mức cao hơn.

Hệ quả dài hạn chưa rõ ràng. Dù các hành động của Fed được ghi nhận là ngăn chặn sự sụp đổ tài chính, chúng cũng đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về rủi ro đạo đức, bất bình đẳng giàu nghèo và sự ổn định lâu dài của một hệ thống ngày càng phụ thuộc vào sự hỗ trợ của ngân hàng trung ương.

Các yếu tố chính trong phản ứng của Fed với COVID-19:

• Hạ lãi suất về 0
• Khởi động nới lỏng định lượng không giới hạn
• Tạo các cơ chế cho vay mới cho nhiều thị trường
• Mở rộng các đường hoán đổi với ngân hàng trung ương nước ngoài
• Cung cấp hướng dẫn chính sách kéo dài chính sách dễ dãi

10. Rủi ro dài hạn của kích thích tiền tệ kéo dài

"Bạn có nghĩ rằng chúng ta đã có những biến động chính trị, cách mạng vào năm 2016 nếu không có sự chia rẽ lớn này? Nếu không có tác động của lãi suất bằng 0 mà một số người hưởng lợi nhiều hơn người khác?"

Khoảng cách bất bình đẳng ngày càng rộng. Chính sách của Fed, dù hỗ trợ tăng trưởng kinh tế tổng thể, lại ưu ái chủ sở hữu tài sản và các tập đoàn lớn. Điều này góp phần làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và thu nhập, có thể làm dấy lên căng thẳng xã hội và chính trị.

Rủi ro bất ổn tài chính. Chính sách tiền rẻ kéo dài khuyến khích đầu tư mạo hiểm quá mức và tích tụ đòn bẩy trong toàn hệ thống tài chính. Điều này tạo ra nguy cơ các cuộc khủng hoảng lớn hơn và gây tổn hại nghiêm trọng trong tương lai.

Hệ quả dài hạn tiềm tàng của chính sách Fed:

• Bong bóng tài sản và biến động thị trường
• Các công ty "xác sống" và phân bổ vốn sai lệch
• Suy giảm độc lập và uy tín của Fed
• Khó khăn trong việc bình thường hóa chính sách tiền tệ
• Tăng tính dễ tổn thương trước các cú sốc kinh tế
• Phản ứng chính trị chống lại sự lạm quyền của Fed